އިޒްރޭލު އިންތިޚާބު: ބޭރުގެ މައްސަލަތަކުގައި ކެންޑިޑޭޓުންގެ އެއްބަސްވުމާއި ދާޚިލީ ކަންކަމުގެ ހޫނު ބަހުސް!

އަންގާރަ ދުވަހު ބާއްވަން ހަމަޖެހިފައިވާ އިސްރާއީލުގެ އިންތިޚާބަކީ، އެ ޤައުމުގެ ތާރީޚުގައި ކުރިމަތިވާ އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ އިންތިޚާބު ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ނަމަވެސް، އަލް ޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި އިންތިޚާބުގައި ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް ހުންނާނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރާ ގިނަ ކަންތައްތަކަކީ، ހަގީގަތުގައި ކުރީގައި އުޅޭ ކެންޑިޑޭޓުންގެ މެދުގައި އެއްބަސްވެވިފައިވާ ކަންކަމެވެ. މި އިންތިޚާބުގެ މައިގަނޑު މައްސަލަތަކުގެ ބަސްމަގު ބައްޓަންވެފައިވަނީ ދާޚިލީ ސިޔާސީ މަސްރަޙުގެ މައްޗަށެވެ.

އަންގާރަ ދުވަހުގެ އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރައްވާ އިސް އެއްވެސް ކެންޑިޑޭޓަކު، 7 އޮކްޓޯބަރު 2023 ގައި ހަމާސްއިން ދިން ހަމަލާއަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ނަމުގައި ގާޒާގައި ހިންގި ގަތުލުއާންމާމެދު ނުވަތަ އޭގެ ފަހުން އުފެދުނު ހަނގުރާމަތަކާއި އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމައާމެދު އެއްވެސް ސުވާލެއް އުފައްދާފައެއް ނުވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބޮޑުވަޒީރުކަމަށް ވާދަކުރައްވާ ގިނަ ކެންޑިޑޭޓުންނަކީ، 1990 ގެ އަހަރުތަކުގައި ތަސައްވަރުކުރި "ދެ ދައުލަތުގެ ހައްލު" ގާއިމުކުރުމަށް ނުވަތަ އިޒްރޭލުން ވެރިވެގަނެފައިވާ ފަލަސްތީނުގެ ބިންތަކުގެ މިލްކުވެރިންނާއެކު އިންސާފުވެރި ހައްލަކަށް އައުމަށް ސާފު މަގެއް ދެއްކެވި ބޭފުޅުންނެއް ނޫނެވެ.

މީގެ ބަދަލުގައި، ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބިނާވެފައިވަނީ އިސްރާއީލުގެ ދާޚިލީ ސިޔާސީ މަސްރަޙުގެ މައްޗަށާއި، އެ ޤައުމުގެ މުސްތަޤުބަލު އޮންނަންވީ ގޮތާމެދު ވޯޓުލާ މީހުން ދެކޭ ގޮތުގެ މައްޗަށެވެ. މިއީ މިހާރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ، ޝަރުޢީ ނިޒާމުގެ ބާރުތަކަށް ގޮންޖައްސަވައި އެކުލަވާލައްވާފައިވާ ހަރުކަށި ކަނާތު ފިޔައިގެ ސަރުކާރާއި، އޭނާގެ އިދިކޮޅު އިއްތިޙާދުން ހުށަހަޅާ މުސްތަޤުބަލާ ދެމެދު އޮތް އިޚްތިޔާރެކެވެ. އިދިކޮޅު އިއްތިޙާދުގެ ސިޔާސަތުތައް އާންމު ގޮތެއްގައި މިހާރުގެ ސަރުކާރާ އެއްގޮތް ނަމަވެސް، އެ ފަރާތްތަކުން ވަޢުދުވަނީ ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށާއި، މިހާރުގެ ސަރުކާރުގައި ހިމެނޭ ހަރުކަށި ފިކުރުގެ ބައިވެރިން އެކަމުގައި ޝާމިލު ނުކުރުމަށެވެ.

ގައްޒާއިން 74,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ޝަހީދުކޮށްލާފައިވާ މައްސަލައާ މެދު، އިސްރާއީލުގެ އިންތިޚާބީ ކެމްޕޭނުގައި މައިގަނޑު ދެ އިއްތިހާދުން ވެސް އެއްވެސް ވަރަކަށް ވާހަކަދައްކާފައި ނުވި ނަމަވެސް، 2023 ވަނަ އަހަރު ހަމާސްއިން ދިން ހަމަލާގެ ކުރިންނާއި އެ ހަމަލާގެ ތެރޭގައި ސަލާމަތީ ކަންކަމުގައި ފޭލްވި މައްސަލައިގައި ސިޔާސީ ގޮތުން ޒިންމާ އުފުލުމާ ބެހޭ ސުވާލުތައް މި އިންތިޚާބުގައި ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އުފެދިފައެވެ.

ހަމާސްގެ ހަމަލާގެ ކުރިންނާއި އެ ހަމަލާގެ ތެރޭގައި ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކުން ވީ އިހުމާލުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ހިންގި ތަހުގީގުތަކަށްފަހު، ޗީފް އޮފް ސްޓާފް ހާރްޒީ ހަލޭވީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު އިސްތިއުފާ ދެއްވާނެކަން ވަނީ އިޢުލާން ކުރައްވާފައެވެ. އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން ބޮޑުވަޒީރާ ދެމެދު އުފެދުނު ދިގުލީ އަދި ހިތްދަތި ދެބަސްވުންތަކަށްފަހު، ޝިން ބެޓްގެ ވެރިޔާ ރޮނެން ބާރު ވެސް ވަނީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު މަގާމުން ވަކިވެވަޑައިގެންފައެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، ހަމަލާގެ ކުރިން ޔޫއޭއީ އާއި މިޞްރުން ނަތަންޔާހޫއަށް އިންޒާރު ދީފައިވާ ކަމަށް ދާދިފަހުން މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާއިރު، ފަލަސްތީން އޮތޯރިޓީއާ ދެކޮޅަށް ހަމާސް ބޭނުންކުރުމަށް އޭނާ ގެންގުޅުއްވި ސިޔާސަތަށް ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވެފައި ވީނަމަވެސް، އޮކްޓޫބަރު 7 ގެ ކުރިން އޭނާގެ ފަރާތުން ވީކަމަށް ބުނާ އިހުމާލުތަކާ ގުޅޭގޮތުން މިފަދަ އެއްވެސް ތަހުގީގެއް ހިންގާފައެއް ނުވެއެވެ.

މި މައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން ލީޑަރުންގެ ބަޔާންތައް ބަލާއިރު، އައިޒަންކޮޓް ވިދާޅުވީ ނަތަންޔާހޫއަށް އިންޒާރު ލިބުނު ނަމަވެސް އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް ނާޅުއްވާ ކަމަށާއި، މި ކާރިސާ ތަހުގީގު ކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ތަހުގީގީ ކޮމިޝަނެއް އެބޭފުޅުން އުފައްދަވާނެ ކަމަށެވެ. މީގެކުރިން އިދާރާތަކުގެ އިސްވެރިން ވަނީ ޒިންމާ ނަންގަވައި އިސްތިއުފާ ދެއްވާފައިކަން ފާހަގަކުރައްވައި އޭނާ ވިދާޅުވީ، ހަގީގަތުގައި ޒިންމާއިން ރެކިވަޑައިގަންނަވާ ފަރާތަކަށް އެ ފުރުސަތެއް ނުދެއްވާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑުވަޒީރު ނަތަންޔާހޫ ކްނެސެޓްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އެމަނިކުފާނުގެ ސަރުކާރުން ބޭނުންފުޅުވަނީ 'ވީހާވެސް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ރައްޔިތުންގެ ތާއީދު އޮތް' ތަހުގީގީ ކޮމިޝަނެއް އުފައްދަން ކަމަށާއި، ގައުމުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ރައްޔިތުން ބަލައިނުގަންނަ ފަދަ ކޮމިޝަނެއް ބޭނުންފުޅުނުވާ ކަމަށެވެ. ސަރުކާރުން ހުށަހެޅި މި ތަހުގީގުގެ ބިލު ފައިނަލް ރީޑިންއާ ހަމައަށް ގޮސްފައިނުވާއިރު، މިހާރު ވަނީ ދެން އަންނަ ދައުރަކަށް ފަސްކޮށްފައެވެ.

މި އިންތިޚާބުގައި، އިސްރާއީލުގެ ދާޚިލީ ސިޔާސަތާއި، ސަލާމަތީ ކަންކަމުގައި ވެފައިވާ އިހުމާލުތަކުގެ ޒިންމާ ނެގުމަށް ގޮވާލާ އަޑުތައް ގަދަވެފައިވާއިރު، ބޭރުގެ ކަންކަމާމެދު މައިގަނޑު ކެންޑިޑޭޓުންގެ މެދުގައި އެއްބަސްވުން ބޮޑެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، އިޒްރޭލުގެ މުސްތަޤުބަލު ކަނޑައެޅުމުގައި ވޯޓުލާ ފަރާތްތަކުން އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދޭނީ ދާޚިލީ ހަމަޖެހުމާއި ވެރިކަމުގެ ޒިންމާދާރުކަމަށް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.