ރަސްމާލޭގެ ބިން އީގަލް ހިލްސްއަށް: އެކުއިޒިޝަން އަގާއި ކުލި ނުލިބުމުން ވާ މާލީ ގެއްލުން

ދައުލަތުގެ ބިމަކީ ގައުމީ މުދަލެވެ. އެއީ އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށްޓަކައި ރައްކާތެރިކޮށް ބެލެހެއްޓި، ގައުމަށް އެންމެ ފައިދާކުރަނިވި ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަންޖެހޭ އަގުހުރި ވަސީލަތެކެވެ. މިފަދަ ބިންތައް ވިޔަފާރީގެ ބޭނުންތަކަށް ދޫކޮށްލުމުގައި ދައުލަތަށް އެންމެ ފައިދާކުރަނިވި ގޮތްތައް ބަލައި، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން އެކަށީގެންވާ އަގުތަކެއް ކަނޑައެޅިގެން އެކުއިޒިޝަން ފީއެއް ނުވަތަ ކުއްޔެއް ނެގުމަކީ ލާޒިމު ކަމެކެވެ. މި ރިޕޯޓްގައި މިވަނީ، ރަސްމާލޭގެ ބިން، ޔޫ.އޭ.އީގެ އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏަށް، އެކަށީގެންވާ އެކުއިޒިޝަން ފީއެއް ނުނަގައި އަދި އެކަށީގެންވާ ކުއްޔެއް ނުނަގައި ދޫކޮށްލުމުން ދައުލަތަށް ލިބޭ މާލީ ގެއްލުންތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މިފަދަ ގެއްލުންތަކުގެ އެންމެ ފާޅުކަންބޮޑު މިސާލެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވެނީ "ރަސްމާލޭ" މަޝްރޫޢާއި އެ މަޝްރޫޢުގެ މާލީ އެއްބަސްވުންތަކެވެ.

1. އާންމު ވިޔަފާރި އުސޫލުތަކަށް ބަލާއިރު ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިދާ
އާންމު ވިޔަފާރި އުސޫލުތަކަށް ބަލާއިރު، މާކެޓްގައި ބޮޑު އަގު ހުރި ޕްރައިމް ލޮކޭޝަނެއްގައި އޮންނަ ބިމެއް ދޫކުރާނަމަ، އެކަމުގެ ބަދަލެއްގެ ގޮތުން ދައުލަތަށް ބޮޑު އެކުއިޒިޝަން ފީއެއް ލިބެންޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެ ބިމެއް ބޭނުންކުރާ މުއްދަތަށް، މަހުން މަހަށް ނުވަތަ އަހަރުން އަހަރަށް ބޮޑު ކުއްޔެއްވެސް ލިބެންޖެހެއެވެ. މިއީ ދައުލަތުގެ ޚަޒާނާއަށް އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި މުހިންމު އުސޫލުތަކެކެވެ. ރަސްމާލޭ ފަދަ އާ ބޮޑު ސިޓީއެއް ގާއިމުކުރުމަށްޓަކައި އެތައް މިލިއަން އަކަފޫޓް ބިމެއް ހިއްކައިގެން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ރީތި ތަންތަނުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނަކުން، އެއްވެސް އެކުއިޒިޝަން ފީއެއް ނުނަގައި، އަދި އެކަށީގެންވާ ކުއްޔެއް ނުނަގައި ދޫކޮށްލުމަކީ އާންމު ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުތަކާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފު ކަމެކެވެ. މިފަދަ ބޮޑު މަޝްރޫޢަކުން ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިދާތަކުން ގޮސްފައިވާ ބޮޑު ގެއްލުމެއް މިކަމުން ހާމަވެއެވެ.

2. ގެއްލޭ ކުލީގެ އާމްދަނީ
99 އަހަރުގެ ދިގު މުއްދަތަކަށް، އެއްވެސް ކުއްޔެއް ނުނަގައި (ނުވަތަ މާކެޓް އަގަށް ބަލާއިރު ނިސްބަތުން ނުއަގުގައި) ބިން ދޫކޮށްލުމަކީ ދިގު މުއްދަތުގައި ދައުލަތަށް ލިބެން އޮތް ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ގެއްލިގެން ދިޔުމެވެ. މިފަދަ ޕްރައިމް ލޮކޭޝަންތަކުގެ ބިންތަކުން ކުރިއަށް އޮތް ގަރުނެއްހާ ދުވަހު ދައުލަތަށް ލިބެން އޮތް އެތައް ބިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ ކުލީގެ އާމްދަނީ އެއްކޮށް ގެއްލިގެން ދިޔުމަކީ ގައުމަށް ލިބޭ ބޮޑު މާލީ ގެއްލުމެކެވެ. މި ފައިސާ ބޭނުން ކުރެވޭނީ ގައުމީ ތަރައްޤީގެ އެތައް މަޝްރޫޢުތަކަކަށް ޚަރަދު ކުރުމަށެވެ. ރަސްމާލޭގެ ބިން 99 އަހަރަށް ކުއްޔަކާ ނުލައި ދޫކޮށްލުމަކީ، މި ބޮޑު ބިމުން އަހަރަކު އެތައް މިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ ކުއްޔެއް ލިބެން އޮތް ފުރުސަތު ބީވެގެން ދިޔުމެވެ. މިއީ ކުރިއަށް އޮތް ޖީލުތަކުގެ ހައްގެއް ނިގުޅައިގަތުމާ އެއްފަދަ ކަމެކެވެ. ރަސްމާލޭ ފަދަ ބޮޑު ބިމެއް ކުއްޔަށް ދިނުމުން ލިބޭނެ އާމްދަނީއަށް ބަލާއިރު، މިއީ ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑެތި މާލީ ގެއްލުންތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނެ ކަމެކެވެ.

3. ބިމުގެ އަގު މައްޗަށް ދިއުމުގެ ފައިދާ ދައުލަތަށް ނުލިބުން
ޒަމާން ވީވަރަކަށް، ތަރައްޤީއާއި އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުމާ އެކު، ބިމުގެ އަގު އުފުލެމުން ދެއެވެ. ޚާއްޞަގޮތެއްގައި ޕްރައިމް ލޮކޭޝަންތަކުގައި ހުންނަ ބިންތަކުގެ އަގު އިތުރުވުމަކީ ހުއްޓުމެއް ނެތި ކުރިއަށްދާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މިފަދަ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ސަބަބުން، ބިމުގެ އަގަށް އަންނަ ކުރިއެރުމުގެ މާލީ މަންފާ ލިބޭނީ ދައުލަތަކަށް ނޫނެވެ. ބިމުގެ އަގު މައްޗަށްދާ ވަރަކަށް އެ ބިމުން ލިބޭ އާމްދަނީއާއި ފައިދާ ނަގާނީ ހަމައެކަނި އިންވެސްޓަރެވެ. މިއީ ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ ބޮޑު މާލީ ފައިދާއެއް ބީވެގެން ދިޔުމެވެ. ރަސްމާލޭގެ ބިމަކީ ބިލިއަނުން ޑޮލަރުގެ އަގު ހުންނާނެ ބިމެކެވެ. 99 އަހަރުގެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި މި ބިމުގެ އަގު އިތުރުވަމުންދާ ވަރަކަށް، އެކަމުގެ ފައިދާ ލިބިގަންނާނީ މަޝްރޫޢުގެ އިންވެސްޓަރެވެ. ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ މި ބޮޑު މާލީ ފައިދާއިން މަޙުރޫމުވުމަކީ، ގައުމުގެ ދިގު މުއްދަތުގެ އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުމަށް ހުރަސްއަޅާނެ ކަމެކެވެ.

ނިންމުން
ދައުލަތުގެ މުދަލަކީ އެއްވެސް ބަޔަކަށް ފައިދާކުރާ ގޮތަށް ނުއަގުގައި ނުވަތަ އެއްވެސް އަގެއް ނުލިބި ދޫކޮށްލެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ރަސްމާލޭ މަޝްރޫޢު ފަދަ ބޮޑެތި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކުގައި، ދައުލަތުގެ ބިން ވިޔަފާރި ބޭނުންތަކަށް ދޫކޮށްލުމުގައި، ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ މާލީ ފައިދާތައް ރަނގަޅަށް ކަށަވަރުކުރުމަކީ އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކުގެ ހައްޤު ރައްކާތެރިކުރުމެވެ. މި ރިޕޯޓްގައި ފާހަގަކުރެވުނު ގޮތަށް، އެކުއިޒިޝަން ފީއާއި ދިގު މުއްދަތުގެ ކުލީގެ އާމްދަނީއަކީ ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ މުހިންމު ފައިސާކަމަށް ނުބަލައި ދޫކޮށްލުމަކީ، ގައުމުގެ ޚަޒާނާއަށް އެތައް ބިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ ގެއްލުންތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާނެ ކަމެކެވެ. މި މާލީ ގެއްލުންތަކުން ދިގު މުއްދަތުގައި ގައުމީ އިޤްތިޞާދަށް ކުރާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި، ކެބިނެޓް އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން މިފަދަ އެއްބަސްވުންތައް ތަޙުޤީޤުކޮށް، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތް ހޯދުމަށް ގޮވާލަމެވެ. ބިންވެރިކަމުގެ ހައްޤު ދައުލަތަށް ލިބިގެންދާނެ ގޮތަކަށް، ގައުމީ މަޞްލަޙަތު އިސްކޮށްގެން މިފަދަ އެއްބަސްވުންތައް މުރާޖަޢާކޮށް، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ފައިދާހުރި ގޮތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ ދައުލަތަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ.