ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝަރުއީ ދާއިރާގެ މިސްރާބު: ގޮންޖެހުންތަކާއި އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުތައް!

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝަރުއީ ދާއިރާއަކީ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކޮށް، ގާނޫނުގެ ވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމުގެ މައިބަދައެވެ. ނަމަވެސް، ޝަރުއީ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ހުރި ގޮންޖެހުންތަކާއި، ހުކުމްތައް ތަންފީޒުނުވުމާއި، މައްސަލަތައް ނިމުމުގައި ދިމާވާ ލަސްތަކަކީ އަބަދުވެސް ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ބޮޑެތި ކަންބޮޑުވުންތަކެއް އުފެދޭ ކަންކަމެވެ.

ޝަރުއީ ހުކުމްތައް ތަންފީޒުނުވަނީ ގާނޫނެއް ނެތިގެންބާ؟

ޝަރުއީ ހުކުމްތައް ތަންފީޒުނުވުމަކީ ހަމައެކަނި ގާނޫނެއް ނެތިގެން ދިމާވާ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގައި ހުކުމް ތަންފީޒުކުރުމުގެ ގާނޫނީ އޮނިގަނޑު އެކަށައެޅިފައި އޮތް ނަމަވެސް، މައްސަލަ ދިމާވަނީ ތަންފީޒީ އިދާރާތަކުގެ ވަސީލަތްތައް މަދުވުމާއި، ނިޒާމީ ގޮތުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމުގައި ހުންނަ ހުރަސްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ހާއްސަކޮށް، މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމާއި، ބިންތަކާއި މުދާ ހަވާލުކުރުން ފަދަ ހުކުމްތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި އޮންނަ އިޖުރާއަތްތައް ދިގުލައިގެން ދިއުމަކީ އިންސާފު ލިބުން ލަސްވާ މައިގަނޑު އެއް ސަބަބެވެ.

ކޯޓުތަކުގައި މައްސަލަތައް ދިގުލައިގެންދިޔުން

ކޯޓުތަކުގައި މައްސަލަތައް ލަސްވުމަކީ ރައްޔިތުން ޝަރުއީ ދާއިރާއަށް ކުރާ އިތުބާރު ކުޑަވާ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ފަނޑިޔާރުންނާއި އިދާރީ މުވައްޒަފުންގެ ދަތިކަމާއި، ޝަރީއަތްކުރާ ކޯޓު ރޫމްތައް މަދުވުމުގެ އިތުރުން މައްސަލަތަކުގެ ތަހުގީގު މަރުހަލާ ދިގުލައިގެން ދިއުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޣައިރު ހާޒިރުގައި އަޑުއެހުންތައް ކެންސަލްވާން ޖެހުމާއި، އިދާރީ މަރުހަލާތައް ޒަމާނީ ކުރެވިފައި ނުވުމަކީވެސް މައްސަލަތައް އަވަހަށް ނިންމުމަށް އޮތް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ.

ޝަރުއީ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް

ޝަރުއީ ދާއިރާ ޒަމާނީކޮށް ހަރުދަނާކުރުމަށް ފަހަކަށް އައިސް ގިނަ ފިޔަވަޅުތަކެއް ވަނީ އަޅާފައެވެ. އެގޮތުން، ކޯޓުތަކުގައި އޮންލައިންކޮށް މައްސަލަތައް ހުށަހެޅުމާއި، ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސް މެދުވެރިކޮށް ޝަރީއަތްތައް ހިންގުން ފަދަ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލުތައް ގެނެވިފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފަނޑިޔާރުންގެ އިލްމީ ގާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށް ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމާއި، ކޯޓުތަކުގެ ޖާގަ އިތުރުކުރުމަށް އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައްވެސް ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ.

ޖޭއެސްސީއަށް ސަރުކާރުން ގެންނަން ބޭނުންވާ ބަދަލުތައް

ޖުޑީޝަލް ސާވިސް ކޮމިޝަން (ޖޭއެސްސީ) އެކުލެވިގެންވާ ގޮތަކީ ސިޔާސީ ނުފޫޒު ވަނުމަށް މަގުފަހިވާ ގޮތަށް އޮތް އެކުލެވުމެއް ކަމަށް އަބަދުވެސް ބެލެވެއެވެ. އެހެންކަމުން، ސަރުކާރުން އަދި އާންމުންވެސް ބޭނުންވަނީ ޖޭއެސްސީގެ އެކުލެވުން ސިޔާސީ ނުފޫޒުން އެއްކިބާވެފައިވާ ގޮތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށެވެ. އެގޮތުން، ސިޔާސީ މަގާމުތަކުގައި ތިއްބަވާ ބޭފުޅުން ކޮމިޝަނުން އުނިކޮށް، ގާނޫނީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރުންނާއި އާންމުންގެ އިލްމީ މީހުން ހިމެނޭ ގޮތަށް ކޮމިޝަން އަލުން އެކުލަވާލުމަކީ ޝަރުއީ ދާއިރާ މިނިވަންކުރުމަށް ގެންނަންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު އިސްލާހެވެ.

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނަށް ގެނެވުނު އިސްލާހުތައް

ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމަށްޓަކައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނަށް މުހިންމު އިސްލާހުތަކެއް ވަނީ ގެނެވިފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ތަހުގީގު ކުރުމާއި ދައުވާ އުފުލުމުގެ މުއްދަތުތަކަށް ގެނެވުނު ލުއިފަސޭހަތަކާއި، ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް އަވަސްކުރުމުގެ އުސޫލުތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި އިއުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުންތައް ހެދުމުގެ އިޖުރާއަތުތައް ސާފުކޮށް، ޝަރީއަތްތައް ދިގުލައިގެން ދިއުން ކުޑަކުރުމަށް މަގުފަހިކުރެވިފައިވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ކުށް ސާބިތުކުރުމާއި، ކުށެއް ނެތް މީހުން އަވަހަށް ސަލާމަތްވުމަށް މަގުފަހިވެގެންދެއެވެ.

ނިންމުން

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝަރުއީ ދާއިރާ އިސްލާހުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ގާނޫނުތަކަށް ބަދަލު ގެނައުމަކުން ނިމޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ އިތުރުން އިދާރީ ހިންގުން ހަރުދަނާކޮށް، ޒަމާނީ ވަސީލަތްތައް ގާއިމުކޮށް، ޖޭއެސްސީ ފަދަ މުއައްސަސާތައް ސިޔާސީ ނުފޫޒުން މިންޖުކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދުލު އިންސާފު ގާއިމުކުރުމަކީ އިސްލާމީ ޝަރީއަތާއި ގާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އަސާސަކަށްވާއިރު، ރައްޔިތުންނަށް ފަސޭހައިން އަދި އަވަހަށް އިންސާފު ލިބޭނެ މަގު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަކީ ދައުލަތުގެ އެންމެ މުހިންމު ޒިންމާއެވެ.