ޕާކުކުރުން: އަނެކާގެ ޙައްޤަށް އިޙްތިރާމްކުރަމާތޯ؟

މާލެއާއި ރާއްޖޭގެ ބައެއް އެހެން ރަށްރަށުގައި ވެހިކަލްތަކުގެ ޢަދަދު ދުވަހަކު ދުވަހަކަށް އިތުރުވަމުންދާ މި ދުވަސްވަރަކީ، ޕާކުކުރުމުގެ މައްސަލަ ސިޓީތަކާއި ރަށްރަށުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމަށް ވެފައިވާ ދުވަސްވަރެކެވެ. މަގުމަތިން ގިނައިން ފެންނަނީ، ކަނޑައެޅިފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކާއި ތަންތަނަށް ބެލުމެއްނެތި، ވެހިކަލްތައް ޕާކުކޮށްފައި ހުންނަ މަންޒަރުތަކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ދަތިތަކާއި އުނދަގޫތައް މަދުކުރުމަށްޓަކައި، ކޮންމެ މީހަކުވެސް ޒިންމާދާރުކޮށް ޢަމަލުކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

އެހެން މީހުންނަށް އުނދަގޫނުވާނެހެން، ކަނޑައެޅިފައިވާ ރަނގަޅު ތަންތަނުގައި ސައިކަލާއި ކާރު ޕާކުކުރުމަކީ، މުޖުތަމަޢުގައި އުފެދިފައިވާ މި ބޮޑު މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް އެޅޭނެ އެންމެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅެވެ. މަގުތަކުގެ އެއްފަޅި ބަންދުވެފައި ހުރުމާއި، މަގުމަތީގައި ހިނގާބިނގާވެ އުޅޭ ފަރާތްތަކަށް ހުރަސް އެޅުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށްވެސް ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ދިމާވާ މައްސަލައެކެވެ. ގޯޅިތަކާއި ފިހާރަތަކާއި ގެތަކުގެ ދޮރުމައްޗަށް ވެހިކަލްތައް ޕާކުކުރުމުގެ ސަބަބުން، އާދައިގެ ގޮތަކަށް ހިނގާބިނގާވެ އުޅޭ މީހުންނާއި، ވީލްޗެއަރގައި އުޅޭ މީހުންނަށާއި، ކުޑަކުދިން ގޮވައިގެން އުޅޭ މައިންބަފައިންނަށް ކުރިމަތިވާ ދަތިތައް މަދެއްނޫނެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިކަންކަން އުޅެން ފަސޭހަ ނުވާވަރަށް ގޯސްވެ، މަގުތަކަށް ނިކުމެ އުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް ނުރައްކަލާއި ކުރިމަތިވެއެވެ.

މިކަމުގެ ސަބަބުން އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވަނީ އެމަރޖެންސީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭ ވެހިކަލްތަކަށެވެ. ބަލި މީހަކު ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދިއުމަށް ދުއްވާ އެމްބިއުލާންސެއް ނުވަތަ އަލިފާން ނިއްވުމަށް ދުއްވާ ފަޔަރ ޓްރަކެއް މަގެއްގައި ޕާކުކޮށްފައި ހުރި ވެހިކަލްތަކުގެ ސަބަބުން ތާށިވުމަކީ، ބައެއް ފަހަރު ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާފަދަ ކަމެއްކަމުގައި ވެސް ވެގެންދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މަގުތަކުގެ ދެފަރާތަށް ޕާކުކޮށްފައި ހުންނަ ވެހިކަލްތަކުގެ ސަބަބުން މަގުތައް ހަނިވެ، ދުއްވާ ފަރާތްތަކަށް އެހެން ވެހިކަލްތައް ފަހަތުން ނުފެނި، އެކްސިޑެންޓްވުމުގެ ފުރުޞަތު ވެސް ބޮޑުވެއެވެ.

ޕާކުކުރުމުގެ މި މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި، ކޮންމެ މީހެއްގެ ޒިންމާއެއް އެބައޮތެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، ކޮންމެ ޑްރައިވަރަކުވެސް އެހެން މީހުންނަށް އުނދަގޫނުވާނެހެން، ކަނޑައެޅިފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކަށް ތަބާވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ޕާކުކުރުމަށް ޚާއްސަކޮށްފައިވާ ތަންތަން ބޭނުންކުރުމާއި، އެފަދަ ތަނެއް ނެތް ނަމަވެސް އެހެން މީހުންނަށް ދަތުރުފަތުރު ކުރުމަށް ފަސޭހަވާނެހެން ވެހިކަލް ބެހެއްޓުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ ވާޖިބެކެވެ. އަދި، މިކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން މަޢުލޫމާތު ދިނުމާއި، ޤަވާޢިދުތައް ހަރުދަނާކޮށް ހިންގުމަކީ، ސަރުކާރާއި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުގެ ޒިންމާއެކެވެ. ޕާކުކުރުމުގެ ޖާގަ އިތުރުކުރުމާއި، ބަސް ނުވަތަ އެހެނިހެން އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ޚިދުމަތްތައް ތަރައްޤީކުރުމަކީ ވެސް މި މައްސަލައަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދުމަށް އެޅޭނެ މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.

އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް ވެސް ފަސޭހަކަމާއެކު ދިރިއުޅެވޭނެ، ރައްކާތެރި އަދި ހަމަޖެހޭ މުޖުތަމަޢެއް ބިނާކުރެވޭނެއެވެ. ޕާކުކުރުމުގެ މި މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި، ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ޤަވާޢިދުތައް ހަރުދަނާކޮށް، ތަންފީޒުކުރުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ހަމައެއާއެކު، އާންމުންގެ ފަރާތުންވެސް މިފަދަ މަސައްކަތްތަކަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.

މިހާރުވެސް މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން ޤާނޫނީ ފިޔަވަޅުތައް އެޅޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ޤާނޫނީ ފިޔަވަޅުތަކުން މި މައްސަލަ ހައްލުނުވެދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ކޮންމެ މީހެއްގެ ހިތުގައިވެސް އަނެކާގެ ޙައްޤުތަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުމުގެ ރޫޙުއުފެއްދުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ކުރަންޖެހޭ މުހިންމު މަސައްކަތެކެވެ.

އެހެންކަމުން، ޕާކުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ފުލުހުންނާއި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ބަލަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށް ދެކުމުގެ ބަދަލުގައި، ކޮންމެ ފަރުދެއްގެވެސް ދިރިއުޅުމުގެ ބައެއް ކަމަށް ބަލައިގަންނަން ޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މަގުތަކަކީ އެންމެންގެ ތަންތަނެވެ. އެންމެންނަށްވެސް ހަމަހަމަކޮށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ތަންތަނެވެ. އެހެންކަމުން، ކޮންމެ މީހަކުވެސް ވެހިކަލް ޕާކުކުރުމުގައި ދުރު ރާސްތާގެ ވިސްނުމަކުން ކަންކުރަންޖެހެއެވެ.

މިކަން ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި، ޒުވާނުންނާއި ކުޑަކުދިންނަށް މިކަމުގެ މުހިންމުކަން އުނގަންނައިދިނުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ޕާކުކުރުމުގެ ރަނގަޅު އާދަތައް ކުޑައިރުއްސުރެ ދަސްކޮށްދިނުމުން، ބޮޑުވާއިރު އެއީ އެކުދިންގެ އާދައަކަށްވެ، މުޖުތަމަޢުގައި އިތުރު ހަމަޖެހުމެއް ޤާއިމުވާނެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން އާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުންވެސް މުހިންމެވެ. ޕާކުކުރުމުގެ ޤަވާޢިދުތަކާއި، އެއާ ޚިލާފުވުމުން އޮންނަ ޖޫރިމަނާތަކުގެ މައުލޫމާތު ދިނުމަކީ، ގިނަ ބަޔަކަށް އިތުރަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ. އާންމުންގެ ފަރާތުންވެސް މިފަދަ މަސައްކަތްތަކަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.

މި ކުޑަކުޑަ ކަމުގައި ކޮންމެ މީހެއްގެ ފަރާތުން ފެންނަ ޒިންމާދާރުކަމާއި އަނެކާއަށް އިޙްތިރާމްކުރުމުގެ ރޫޙަކީ، މުޅި މުޖުތަމަޢަށްވެސް އޭގެ ހެޔޮ އަސަރު ފޯރާނެ ކަމެކެވެ. ރަނގަޅަށް ޕާކުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ޤަވާޢިދަކަށް ތަބާވުމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އަޅުގަނޑުމެން ދިރިއުޅޭ މާޙައުލު ރަނގަޅުކޮށް، އެންމެންނަށްވެސް ފަސޭހަ ގޮތެއްގައި އުޅެވޭނެ އަމާންވެއްޓެއް ބިނާކުރުމަށް އަޅުގަނޑުމެން ދެމުންދާ އެއްބާރުލުމެވެ.

އަޅުގަނޑުމެން ދިރިއުޅޭ މާހައުލަކީ އެންމެންނަށްވެސް ފަސޭހަ އަދި އަމާން ތަނެއްކަމުގައި ހެދުމަށްޓަކައި، ކޮންމެ ފަރުދެއްގެވެސް ދައުރެއް އެބައޮތެވެ. ޕާކުކުރުމުގެ މައްސަލައަކީ މުޅި މުޖުތަމަޢަށް އަސަރުކުރާ ކަމަކަށްވާތީ، މިކަމުގެ ހައްލުވެސް އެންމެން ގުޅިގެން ހޯދަންޖެހެއެވެ. ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކަށް ބޯލެނބުމުގެ އިތުރުން، އަނެކާގެ ދަތިކަން އިޙްސާސްކޮށް، އެހީތެރިވުމުގެ ރޫޙުގައި ޢަމަލުކުރުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ އިސްލާމީ އަޚްލާޤިއްޔާތުގެވެސް އެއްބައެކެވެ.

އެހެންކަމުން، މި މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދިމާވެފައިވާ ދަތިކަމެއްގެ ގޮތުގައި ނުދެކި، މާދަމާގެ ރަނގަޅު މުޖުތަމަޢެއް ބިނާކުރުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ އަސާސީ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެންޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ކޮންމެ ޢަމަލަކުންވެސް އަނެކާގެ ހިތުގައި އިޙްތިރާމް އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތްކުރަމާތޯއެވެ! ޕާކުކުރުމުގެ ކުޑަ މައްސަލައެއް ކަމަށް ދެކެވުނަސް، މިއީ މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ ހަމަޖެހުމާއި ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅިފައިވާ ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ މަގުތައް ސާފުތާހިރުކޮށް، ދަތުރުފަތުރުކުރުމަށް ފަސޭހަކުރުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި ކުރެވޭނެ އެންމެ ރަނގަޅު އެއް މަސައްކަތެވެ. އެހެންކަމުން، ކޮންމެ މީހަކުވެސް މިކަމުގައި އަމިއްލަ ޒިންމާ އަދާކޮށް، މުޖުތަމަޢަށް ނަމޫނާ ދެއްކުމަށް ގޮވާލަމެވެ.