ބައިތުލްމާލު: އަމާނާތެއްތަ، ނުވަތަ ޣަނީމާ މުދަލެއްތަ؟

ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތަކީ ނުވަތަ ބައިތުލްމާލަކީ ވަކި ސަރުކާރެއްގެ ނުވަތަ ވަކި ވެރިއެއްގެ އަމިއްލަ މިލްކިއްޔާތެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދިވެހި ކޮންމެ ރައްޔިތެއްގެ ދަލާއި ލެއިން ދައުލަތަށް ދައްކާ ޓެކުހާއި، ޤައުމުގެ ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތަކުން ލިބޭ ޢާމްދަނީއެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި ބައިތުލްމާލަކީ ވެރިންގެ ކަނދުރާގައި އެޅިފައިވާ އެންމެ މަތިވެރި އެއް އަމާނާތެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގައި މި އަމާނާތާމެދު ޢަމަލުކުރެވެމުންދާ ގޮތަށް ބަލާއިރު އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ މިއީއެވެ؛ ބައިތުލްމާލަކީ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ރައްކާތެރިވާންޖެހޭ އަމާނާތެއް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ވެރިކަމަށް އަންނަ ބަޔަކު ހިތުހުރި ގޮތަކަށް ބަހާލަން އޮންނަ ޣަނީމާ މުދަލެއް ހެއްޔެވެ؟

އިސްލާމްދީނުގައި ޢާންމު މުދަލަށް ރައްކާތެރިވުމަށް އޮތީ ނުހަނު ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. ދައުލަތުގެ ފައިސާއިން އެންމެ ލާރިއަކަށް ޚިޔާނާތްތެރިވުމަކީވެސް، މުޅި ޤައުމުގެ ޙައްޤަށް އަރައިގަތުމުގެ ބޮޑުވެގެންވާ ފާފައެކެވެ. އިސްރާފުކުރުމާއި ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުމަކީ އިޤްތިޞާދެއްގެ ބިންގާ ގުޑުވާލާ ކަންކަމެވެ. އަމާނާތްތެރިކަން އިސްކުރާ ވެރިއަކު ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން އެންމެ ފައިސާފޮއްޗެއްވެސް ޚަރަދުކުރާނީ އެއިން ރައްޔިތު މީހާއަށް ވާނެ ފައިދާއަކަށް ފުންކޮށް ވިސްނުމަށްފަހުގައެވެ.

މިއަދު ދިވެހި ދައުލަތުގެ މާލީ ޙާލަތު އޮތީ ތާރީޚުގައިވެސް ނުދެކޭފަދަ ނާޒުކު ފައްތަރެއްގައެވެ. ޤައުމުގެ ދަރަނި ވަނީ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ނިސްބަތަށްވުރެ މައްޗަށް ގޮސް، ބޭރުގެ މާލީ އިދާރާތަކުން އިންޒާރުގެ ރަނގަބީލު އަޅަން ފަށާފައެވެ. ދައުލަތުގެ ރިޒާވް ދަށްވެ، ބޭރުގެ ދަރަނިތައް އަދާކުރުމަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ވަނީ ކުރިމަތިލާންޖެހިފައެވެ. މިފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި މާލިއްޔަތު ބެލެހެއްޓުމުގައި ދުރުވިސްނުމާއި، ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ލާޒިމުވި ނަމަވެސް، ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ އޮޑި ދަނީ ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ބޮޑު ތޫފާނެއްގެ ތެރެއަށް ވަންނަމުންނެވެ.

މާލީ ހާލަތު މިހާ ގޯސްވެފައިވާއިރުވެސް، ސަރުކާރުގެ ޢަމަލުތަކުން ފެންނަނީ މުޅިން ތަފާތު މަންޒަރެކެވެ. ޚަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ވާހަކަ ދައްކަމުންދާއިރުވެސް، ސިޔާސީ ވަޒީފާތައް އިންތިހާއަށް އިތުރުކޮށް، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާއެއް ކޮންމެ މަހަކު މުސާރައަށް ބަހަމުންދެއެވެ. މީގެއިތުރުން ރަސްމިއްޔާތުތަކަށާއި، ދަތުރުފަތުރުތަކަށާއި، ޕީއާރް އިވެންޓްތަކަށް ހިތުހުރި ވަރަކަށް ފައިސާ ދަނީ އޮއްސަމުންނެވެ. އަދި ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތައް (އެސްއޯއީތައް) ވަނީ ސިޔާސީ ބޭނުންތައް ފުއްދާ، ޚިޔާނާތުގެ ހާލިތަކަކަށް ވެފައެވެ. ޓެންޑަރ ކުރުމެއް ނެތި، ބޮޑެތި އަގުތަކުގައި މަޝްރޫޢުތައް ވަކި ބަޔަކަށް ދިނުމަކީ ޢާންމު ކަމަކަށް ވެއްޖެއެވެ. މި ހުރިހާ ޢަމަލަކުން ދޭހަވަނީ ސަރުކާރުން ބައިތުލްމާލު ދެކެނީ ރައްޔިތުންނަށް ޚިދުމަތްކުރަން އޮތް ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި ނޫން ކަމާއި، އެއީ އަމިއްލަ ސިޔާސީ ބާރު ދެމެހެއްޓުމަށް ބަހާލެވޭ "ޣަނީމާ މުދަލެއް" ގެ ގޮތުގައި ކަމެވެ.

ވެރިން ކުރާ މިފަދަ އިސްރާފާއި ޚިޔާނާތުގެ ހިތި ނަތީޖާ ސީދާ ވެއްޓެނީ ޢާންމު ރައްޔިތު މީހާގެ ބޮލަށެވެ. ދައުލަތުގެ ޚަޒާނާ ހުސްވުމުން، އެކަން ފޫބެއްދުމަށްޓަކައި ޓެކްސްތައް ބޮޑުކުރެއެވެ. ސަބްސިޑީތައް ކަނޑާލައެވެ. ތަކެތީގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލި، އެއް ޢާއިލާއަކުން ދެތިން މީހުން ރެޔާއި ދުވާލު މަސައްކަތްކޮށްގެންވެސް ދެކޮޅުނުޖެހޭ ހިސާބަށް ކަންކަން ވަނީ ގޮސްފައެވެ. ޞިއްޙީ ނިޒާމާއި، ތަޢުލީމީ ޚިދުމަތްތައް ފަދަ އަސާސީ ކަންކަމަށް ފައިސާ ނެތިގެން ސަލާންޖަހަން ޖެހިފައިވާއިރު، ވެރިކަމުގެ އިސް ސަފުގައި ތިބި މަދު ބައެއްގެ މުއްސަނދިކަން ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.

މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ އެންމެ ބޮޑު ޒިންމާއެއް އެޅެނީ ޤައުމުގެ އެންމެ އިސް ވެރިޔާ، ވަލިއްޔުލް އަމުރުގެ ކޮނޑުގައެވެ. ވެރިކަމަކީ ޢިއްޒަތާއި ޖާހުގެ ގޮނޑިއެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ މާދަމާ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭނެ ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. މިއަދުގެ ވަލިއްޔުލް އަމުރުގެ ޙަޤީޤަތަށް ބަލާއިރު، ދައްކަވާ ވާހަކަފުޅުތަކާއި ހިންގަވާ ޢަމަލީ ކަންކަމާ ދެމެދު ބޮޑެތި ފުށުއެރުންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އިޤްތިޞާދު ހަމަމަގަށް އަޅުވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި ނަމަވެސް، އަމިއްލަފުޅު އަރިހުން ފެށިގެން ސަރުކާރުގެ އެތެރޭގެ އިސްރާފު ހުއްޓުވުމުގެ ހިތްވަރެއް ނުފެނެއެވެ. ސިޔާސީ ބައިވެރިން ރުއްސުމަށްޓަކައި ބައިތުލްމާލުން ދޭ ނާޖާއިޒު މަންފާތައް ހުއްޓުވުމުގެ ބަދަލުގައި، ފެންނަނީ އެކަމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ މަންޒަރެވެ. ވެރިއެއްގެ އެންމެ މުހިންމު ސިފައަކީ އަމާނާތްތެރިކަމާއި ޢަދުލުވެރިކަމެވެ. ރައްޔިތުން ދަތިހާލުގައި އުޅެމުންދާއިރު، ދައުލަތުގެ ޚަޒާނާއިން ބޭކާރު ޚަރަދުތައް ކުރެވެމުންދާ މަންޒަރު ބައްލަވަން ހުންނެވުމަކީ ވަލިއްޔުލް އަމުރު އޭނާގެ ޒިންމާއިން ރެކިވަޑައިގަތުމެވެ.

ދައުލަތުގެ ބައިތުލްމާލަކީ ވެރިކަމަށް އަންނަ ބަޔަކު ބޭނުންހާ ގޮތަކަށް ބަހާލަން އޮތް "ޣަނީމާ މުދަލެއް" ނޫނެވެ؛ އެއީ ދިވެހި ކޮންމެ ރައްޔިތެއްގެ ޙައްޤު އެކުލެވޭ، މާދަމާ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި އެއާމެދު ހިސާބު ބެއްލެވޭނެ ބޮޑުވެގެންވާ "އަމާނާތެކެވެ". މިއަދު ޤައުމު ވެއްޓިފައިވާ މާލީ ފުން އަނދަވަޅުން އަރައިގަނެވެން އޮތީ، ޤައުމުގެ ވަލިއްޔުލް އަމުރާއި ސަރުކާރުން މި ޙަޤީޤަތް ޤަބޫލުކޮށް، ސިޔާސީ މަންފާއަށްވުރެ ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤު އިސްކޮށްގެންނެވެ. އިސްރާފާއި ޚިޔާނާތުގެ ދޮރުތައް ބަންދުކޮށް، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތަކީ މަތިވެރި އަމާނާތެއްގެ ގޮތުގައި ނުބަލަހައްޓައިފިނަމަ، އޭގެ ހިތި ނަތީޖާ ދިވެހި އެތައް ޖީލަކަށް ތަޙައްމަލުކުރަން ޖެހުމަކީ ދެބަސްވެވެން ނެތް ޙަޤީޤަތެކެވެ.