ހުމާއި ރޯގާ އިތުރުވަނީ، ސަމާލުވޭ!

ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ބޭރަށް ހިންގުމާއި، ހޮޑުލުމާއި، ބަނޑުގައި ރިހުމާއި، މޭނުބައިކުރުމުގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުން ފެންމަދުވުން ފަދަ، ކުއްލިގޮތަކަށް ބޭރަށް ހިންގުމުގެ އެކިއުޓް ގޭސްޓްރޯއެންޓަރައިޓިސްގެ އަލާމާތްތަކަށް ފަރުވާ ހޯދާ މީހުންގެ އަދަދު ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.

މި ބަލި މާލެ ސަރަހައްދުގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްތަކުން ވެސް ވަނީ ރިޕޯޓުކޮށްފައެވެ.

ސިއްހީ މާހިރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މި ބައްޔަކީ ވައިރަހެއް، ބެކްޓީރިއާއެއް ނުވަތަ ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ކާބޯތަކެތީގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ސާފުތާހިރުކަމަށް ދޭންޖެހޭ ސަމާލުކަން ކުޑަވުމަކީ ބަލި ފެތުރުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، މީހުން ގިނަ ތަންތަނުގައި އުޅުމާއި، އަތްދޮވުން ފަދަ ސާފުތާހިރުކަމުގެ އާދަތަކަށް ފަރުވާކުޑަކުރުމާއި، ރައްކާތެރިނޫން ގޮތްގޮތަށް ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކޮށް ގެންގުޅުމަކީ ބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވާ ކަންކަމެވެ.

އެންމެ ފަހުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުން މި ބަލީގެ އެތައް ކޭސްއެއް ވަނީ ރިޕޯޓުކޮށްފައެވެ. ސިއްހީ ދާއިރާގެ މާހިރުން ފާހަގަކުރައްވާ ގޮތުގައި، ގިނަ މީހުން މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބަލިން ފަސޭހަވި ނަމަވެސް، ކުޑަކުދިންނާއި، ދޮށީ އުމުރުގެ މީހުންގެ އިތުރުން ދިފާއީ ނިޒާމު ބަލިކަށި މީހުންނަށް، ހަށިގަނޑުން ފެންމަދުވުމުގެ ސަބަބުން ސިއްހީ ބޮޑެތި ނުރައްކާތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެއެވެ.

މި ބަލީގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ގިނަގިނައިން ބޭރަށް ހިންގުމާއި، ހޮޑުލެވުމާއި، ބަނޑުގައި ރިއްސުމާއި، ހުންއައުމާއި، ބޮލުގައި ރިއްސުން އަދި ވަރުބަލިވުން ހިމެނެއެވެ. ސިއްހީ މާހިރުން ލަފާދެއްވަނީ މިފަދަ އަލާމާތްތައް ފެންނަ ނަމަ، ހަށިގަނޑުން ފެން މަދުވިޔަނުދިނުމަށްޓަކައި ގިނައިން ދިޔާ އެއްޗެހި ބޭނުންކުރުމަށާއި، އޯ.އާރު.އެސް (ލޮނުޕެކެޓް) ބޭނުންކުރުމަށެވެ. ބަލީގެ ހާލަތު ބޮޑުވާ ނަމަ، ލަސްނުކޮށް ސިއްހީ ފަރުވާ ހޯދުމަށެވެ.

ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗް.ޕީ.އޭ) އިން ވަނީ މި ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށް އާންމުންނަށް އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ކެއުމުގެ ކުރިންނާއި ފާޚާނާ ކުރުމަށްފަހު ސައިބޯނި ލައިގެން ރަނގަޅަށް އަތްދޮވުމާއި، ސާފު ބޯފެން ބޭނުންކުރުމާއި، ކާތަކެތި ރަނގަޅަށް ކައްކައިގެން ކެއުމުގެ އިތުރުން އަމިއްލަ ސާފުތާހިރުކަމަށް ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދިނުން ހިމެނެއެވެ.

އެޗްޕީއޭއިން ވަނީ މަދިރީގެ ޒަރިއްޔާއިންޖެހޭ ޑެންގީހުމާއި އަރިދަފުސް ރޯގާވެސް ގިނަ އަތޮޅުތަކުގައި އިތުރުވެފައިވާކަމަށް އެ އިދާރާގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ. އެހެން ކަމުން ވީހާވެސް ބޮޑަށް މި ބަލިތަކުން ރައްކާތެރި ފިޔަވަޅު އެޅުން މުހިންމު ކަމުގައި އެޗްޕީއޭ އިން ވަނީ އިރުޝާދު ދެއްވާފަ އެވެ.

އެޗްޕީއޭއިން އާންމުކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން މެއި މަހު ޑެންގީ ހުމާގުޅޭ 778 ކޭސްވަނީ ރިޕޯޓުކޮށްފައެވެ. އަރިދަފުސް ރޯގާޖެހިގެން 40،457 ކޭސް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާއިރު މިއީ އޭގެ ކުރީ މަހާ އަޅާ ބަލާއިރު ދެގުނަ އިތުރު ޢަދަދެކެވެ.

މިއަހަރުގެ މިހާތަނަށް 1000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ޓެސްޓުކޮށްފައިވާއިރު އޭގެތެރެއިން 680 މީހަކުވަނީ އިންފްލުއެންޒާއަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައެވެ. ހަމައެއާއެކު ބޭރަށްހިނގުން އިތުރުވެފައިވާތީ އާންމު ސާފުތާހިރުކަމަށް ސަމާލުވުމަށްވެސް އެޗްޕީއޭއިން އިލްތިމާސްކުރައްވައެވެ.

ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ހުންނަ ނަމަ އެހެން މީހުންނަށް ކާތަކެތި ތައްޔާރުކޮށްދިނުމުން ދުރުހެލިވުމަށާއި، ބަލި ފެތުރުން ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ގޭގައި މަޑުކުރުމަށް ސިއްހީ އިދާރާތަކުން އިރުޝާދުދެއެވެ. އަދި ސްކޫލްތަކާއި، އޮފީސްތަކާއި، މުޖުތަމައުގެ އެކި ފަންތިތަކުގައި ސާފުތާހިރުކަމަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށާއި އާންމު ސިއްހީ އިރުޝާދުތަކަށް ބޯލެނބުމަށް ވަނީ ބާރުއަޅާފައެވެ.

މި ދުވަސްވަރު ބަލިޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވަމުންދާތީ، މިއީ ގައިންގަޔަށް އަރާ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ފަރުދީ އަދި އިޖުތިމާއީ ސާފުތާހިރުކަން ކިހާ މުހިންމުކަން ހަނދާންކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ކަނޑައެޅިފައިވާ ސިއްހީ އިރުޝާދުތަކާ އެއްގޮތަށް އަމަލުކުރުމުން، ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސާއި، އާއިލާ އަދި މުޅި މުޖުތަމައު ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކުރެވޭނެއެވެ.

ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން މި ހާލަތު ވަރަށް ގާތުން ބަލަމުންދާއިރު، ބަލީގެ އަލާމާތްތައް އިތުރަށް ގޯސްވާނަމަ ނުވަތަ ހަށިގަނޑުން ފެންމަދުވާކަމުގެ ނިޝާންތައް ފެންނަނަމަ، ލަސްނުކޮށް ސިއްހީ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށް އާންމުންނަށް ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ.