އެމެރިކާ-އީރާން ހަނގުރާމަ: ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދު ބޮޑު އަނދަވަޅަކަށް!

އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު އިތުރުވަމުންދާ ނުތަނަވަސްކަމުގެ ސަބަބުން، ދެޤައުމުގެ ދެމެދުގައި ހިނގާ ބޮޑު ހަނގުރާމައެއްގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދީ ކާރިސާއެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން އިޤްތިޞާދީ މާހިރުންނާއި ސިޔާސީ ދިރާސާވެރިން ވަނީ ފާޅުކޮށްފައެވެ. ދުނިޔޭގެ ހަކަތަ ފޯރުކޮށްދިނުމާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވިޔަފާރީގައި މެދުއިރުމަތި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. އަދި އެ ސަރަހައްދުގައި އުފެދޭ ހަލަބޮލިކަމުގެ ސަބަބުން މާލީ ބާޒާރުތަކަށާއި، ހަކަތައިގެ އަގުތަކަށާއި، އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުމަށް ވަގުތުން އަސަރުކުރެއެވެ.

ތެޔޮ އުފެއްދުމާއި ސަރަހައްދީ ނުތަނަވަސްކަން

އެމެރިކާ-އީރާން ހަނގުރާމައެއް ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދާ ގުޅުވައިދޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމަކީ ތެޔޮ އުފެއްދުމުގައި އެ ސަރަހައްދުން އަދާކުރާ ދައުރެވެ. ތެޔޮ އުފެއްދާ ބޮޑެތި ބައެއް ޤައުމުތައް ކަމަށްވާ ސައުދީ އަރަބިއްޔާ، އިރާޤު، ކުވައިތު އަދި ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް އޮންނަނީ އީރާނާ ކައިރީގައެވެ. އެހެންކަމުން، އީރާން ހިމެނޭ ހަނގުރާމައެއްގެ ސަބަބުން ގަލްފު ސަރަހައްދުގައި ތެލާއި ހަކަތަ އުފެއްދުމަށް ނުވަތަ އުފުލުމަށް ހުރަސް އެޅޭނެ އެވެ.

ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި: ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ މައިނާރު

ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ނާޒުކު ސަރަހައްދަކީ އީރާނާއި އޮމާނާ ދެމެދު އޮންނަ ހަނި ކަނޑުއޮޅިއެއް ކަމަށްވާ ހޯރމޫޒް ކަނޑުއޮޅިއެވެ. ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިގެ ގާތްގަނޑަކަށް ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި ކޮންމެ ދުވަހަކު މި ކަނޑުގެ މަގުން ދަތުރުކުރެއެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި ހިނގާ ހަނގުރާމައެއްގެ ސަބަބުން ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކުގެ ދަތުރުފަތުރަށް ހުރަސް އެޅިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ކަނޑުއޮޅި ވަގުތީ ގޮތުން ބަންދުކޮށްފިނަމަ، ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ބާޒާރަށް ވަގުތުން ސަޕްލައިގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވާނެ އެވެ.

އެ ބިރުވެރިކަން އޮތުމުން ހަކަތައިގެ އަގު މައްޗަށް ދިއުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ޖިއޮޕޮލިޓިކަލް ނުތަނަވަސްކަން އިތުރުވުމުން، ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ސަޕްލައި މަދުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރުވެރިކަމާ ހުރެ، ތެޔޮ ވިއްކާ މީހުން ވަގުތުން ފިޔަވަޅުއަޅައި އަގުތައް މަތިކުރާނެއެވެ. ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވުމުގެ އަސަރު ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދަށް ކުރަނީ ހަކަތައިގެ ޚަރަދުތަކުގެ ސަބަބުން ދަތުރުފަތުރާއި، އުފެއްދުންތެރިކަމާއި، ދަނޑުވެރިކަމާއި، ކަރަންޓު އުފެއްދުމަށް އަސަރުކުރާތީއެވެ.

ތަކެތީގެ އަގުބޮޑުވުމާއި އިންފްލޭޝަންގެ ބިރު

ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވުމުން ވިޔަފާރިތަކަށް ހިންގުމުގެ ޚަރަދު ބޮޑުވެގެން ދާނެއެވެ. އެއާލައިންތަކުން ޖެޓް ފިއުލްއަށް ކުރާ ޚަރަދު ބޮޑުވެ، މުދާ އުފުލާ ކުންފުނިތަކުން ޑީސަލަށް ކުރާ ޚަރަދު އިތުރުވެ، ފެކްޓްރީތަކުގެ ހަކަތައިގެ ބިލްތައް ބޮޑުވެގެން ދާނެއެވެ. މި އިތުރުވާ ޚަރަދުތައް ގިނަ ފަހަރަށް މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގު ބޮޑުކޮށްގެން ކަސްޓަމަރުންގެ އަތުން ނަގަމުން ދާނެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އިންފްލޭޝަން ހަލުވިކަމާއެކު މައްޗަށް ދާން ފަށާނެއެވެ.

އިންފްލޭޝަން މައްޗަށް ދިއުމަކީ މަރުކަޒީ ބޭންކުތަކަށް ކުރިމަތިވާ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. އިންފްލޭޝަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށްޓަކައި މަރުކަޒީ ބޭންކުތަކުން އިންޓަރެސްޓް ރޭޓް ބޮޑުކުރާނެ އެވެ. ނަމަވެސް، އިންޓަރެސްޓް ރޭޓް ބޮޑުވުމުން ވިޔަފާރިތަކަށާއި ކަސްޓަމަރުންނަށް ލޯނު ނެގުން އަގުބޮޑުވެ، އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތައް މަޑުޖެހިގެންދާނެ އެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބައެއް ޤައުމުތަކުގައި އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުން މަޑުޖެހި ނުވަތަ އިޤްތިޞާދީ ދަށަށްގޮސް (ރެސެޝަން) ކުރިމަތިވެގެން ދާނެ އެވެ.

ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވިޔަފާރިއާއި މާލީ ބާޒާރުގެ ލޮޅުންތައް

ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރިއަށް ވެސް އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ހިނގާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން އަސަރުކުރާނެ އެވެ. މުދާ އުފުލާ ކުންފުނިތަކުން މެދުއިރުމަތީގެ ގަލްފުގެ ނުރައްކާތެރި ސަރަހައްދުތަކަށް ދަތުރުކުރުމުން ދުރުހެލިވާނެ އެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދަތުރުގެ ވަގުތާއި އިންޝުއަރެންސް ޚަރަދުތައް އިތުރުވެގެން ދާނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބަނދަރުތަކާއި، ހޮޅިލައިންތަކަށް ނުވަތަ ތެޔޮ ޓާމިނަލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކަކީ ގިނަ ސިނާއަތްތަކަކުން ބަރޯސާވާ ސަޕްލައި ޗޭންތަކަށް ހުރަސްއެޅިގެންދާނެ ކަމެކެވެ.

މާލީ ބާޒާރުތަކުން އާންމުކޮށް ޖިއޮޕޮލިޓިކަލް ކާރިސާތަކަށް ވަގުތުން ފިޔަވަޅުއަޅާނެ އެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ނުތަނަވަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު، ކުރިއަށް އޮތް އިޤްތިޞާދީ ހާލަތާމެދު އިންވެސްޓަރުންނަށް ޔަގީންކަން ނެތުމުގެ ސަބަބުން ސްޓޮކް މާކެޓްތަކުގައި ބޮޑެތި ލޮޅުންތައް އަރައެވެ. މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި، އިންވެސްޓަރުން އެމީހުންގެ ފައިސާ ރަނާއި ސަރުކާރުގެ ބޮންޑު ފަދަ ރައްކާތެރި އެސެޓްތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް އިސްކަންދެއެވެ.

ތަރައްޤީވަމުން އަންނަ ޤައުމުތަކަށް އޮތް ނުރައްކާ

ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ ލޮޅުންތަކުގެ އަސަރު އެންމެ ބޮޑަށް ކުރާ ބަޔަކީ ތަރައްޤީވަމުން އަންނަ ޤައުމުތަކެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ޤައުމުތަކަކީ ބޭރުން ގެންނަ ތެލަށް ބަރޯސާވާ އަދި ކުއްލިއަކަށް އަގު ބޮޑުވުމުން އެކަން މެނޭޖްކުރާނެ މާލީ ވަސީލަތްތައް މަދު ޤައުމުތަކެވެ. ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވުމަކީ ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތައް ވެސް އުފުލިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ދަނޑުވެރިކަމާއި ކާބޯތަކެތި އުފުލުމަކީ ހަކަތައަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބަރޯސާވާ ކަންކަމަށް ވާތީއެވެ.

ނަމަވެސް، ތެޔޮ އެކްސްޕޯޓްކުރާ ބައެއް ޤައުމުތަކަށް ހަކަތައިގެ އަގު ބޮޑުވުމުން ވަގުތީ ގޮތުން ފައިދާވެދާނެއެވެ. ސަބަބަކީ ތެލުގެ އާމްދަނީ އިތުރުވުމުން ސަރުކާރުގެ އާމްދަނީ އިތުރުވާނެތީއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ދިގު މުއްދަތަކަށް އުފެދޭ ބާނިތަކާއި ލޮޅުންތަކަކީ އާންމުކޮށް އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާއި އިޤްތިޞާދީ ޕްލޭންތަކަށް އަސަރުކުރާނެ ފަދަ ނުތަނަވަސްކަމެއް އުފައްދާ ކަމެކެވެ.

ނިންމުން

ޑިޕްލޮމެޓިކް މަސައްކަތްތަކާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެއްބާރުލުމުގެ ސަބަބުން ހާލަތު ގޯސްވިޔަ ނުދީ ހިފެހެއްޓިދާނެ ނަމަވެސް، އީރާނާއި އެމެރިކާ ހިމެނޭ ދިގުދެމިގެންދާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދަށް ބޮޑެތި ކާރިސާތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް އިޤްތިޞާދީ މާހިރުން އިންޒާރު ދެއެވެ. ހަކަތަ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ހުރަސް އެޅުމާއި، އިންފްލޭޝަން މައްޗަށް ދިއުމާއި، މާލީ ބާޒާރުގެ ހަލަބޮލިކަން ގުޅުމުން ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުން މަޑުޖެހިގެންދާނެއެވެ.

މިވަގުތަށް ބަލާއިރު، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުތައް އޮތީ މެދުއިރުމަތީގެ ކުރިއެރުންތަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުވެގެންނެވެ. ނުތަނަވަސްކަން ދެމިއޮތް ވަރަކަށް، ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގެ ސަރުކާރުތަކާއި އިންވެސްޓަރުން މި ހާލަތު ވަރަށް ގާތުން ބަލަމުން އެބަދެއެވެ. އެއީ އެއް ސަރަހައްދެއްގައި އުފެދޭ ޖިއޮޕޮލިޓިކަލް ހަނގުރާމައެއްގެ އަސަރު މުޅި ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދަށް ވަރަށް އަވަހަށް ފޯރާފާނެކަން އެނގޭތީއެވެ.