ރަސްމާލޭގެ ބިން އީގަލް ހިލްސްއަށް: ސިއްރު އެއްބަސްވުމާއި ޤާނޫނީ ސުވާލުތައް

ރަސްމާލެ ތަރައްޤީކުރުމަށް ޔޫއޭއީގެ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ އީގަލް ހިލްސް އާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަކީ ފަހަކަށް އައިސް ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ އަދި އިޤްތިޞާދީ މައިދާނުގައި އެންމެ ބޮޑު ބަހުސެއް އުފެދިފައިވާ އެއް މައްސަލައެވެ. ރަސްމާލޭގެ 500 ހެކްޓަރުގެ ބޮޑު ބިމެއް 99 އަހަރަށް އީގަލްސް ހިލްސްއަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް ނިންމާފައިވާއިރު، މި މުޢާމަލާތާ ގުޅޭ "ކޮމާޝަލް ޓާމްސް އެގްރީމަންޓް" (ވިޔަފާރީގެ މައިގަނޑު ޝަރުތުތަކުގެ އެއްބަސްވުން) ސިއްރުކޮށްފައި އޮތުމަކީ ގިނަ ބައެއްގެ ކަންބޮޑުވުން އިންތިހާއަށް އޮތް ކަމެކެވެ.

ސިއްރު އެއްބަސްވުމާއި ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުންތައް

ސިއްރު އެއްބަސްވުންތަކާއި ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުންތަކަކީ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ އަދި އިޖުތިމާއީ މަސްރަހުގައި އަބަދުވެސް އެންމެ ބޮޑު ބަހުސެއް ހިނގާ އަދި ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ނުތަނަވަސްކަން އުފައްދާ އެއް މައްސަލައެވެ. ދައުލަތުން ބޭރުގެ ގައުމުތަކާއެކު ނުވަތަ ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކާއެކު ވެވޭ އެއްބަސްވުންތައް ސިއްރުކުރުމަކީ ގައުމީ ސަލާމަތާއި، އިގްތިސާދާއި، އަދި ގައުމުގެ ސިޔާދަތަށް އޭގެ ސަބަބުން އަސަރުކޮށްފާނެތީ ރައްޔިތުން އަބަދުވެސް ސުވާލު އުފައްދާ ކަމެކެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ދައުލަތަށް ލިބޭނެ މާލީ މަންފާއާއި، ދައުލަތުން އުފުލަންޖެހިދާނެ އިލްތިޒާމުތައް ނޭނގުމަކީ ކޮރަޕްޝަނަށް މަގުފަހިވެދާނެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. ދައުލަތުގެ މުދަލަކީ ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤަކަށް ވާއިރު، އެ މުދަލުން ބޮޑު ބައެއް ބޭރުގެ އަމިއްލަ ކުންފުންޏަކަށް ދިގު މުއްދަތަކަށް ދޫކޮށްލާއިރު ދެފުށް ފެންނަ ގޮތެއްގައި ކަންކަން ނުހިނގުމަކީ ޢާންމު މަޞްލަޙަތު ގެއްލިގެންދާނެ ކަމެކެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހާމަނުކުރުން: ޒިންމާދާރުކުރުވުމުގެ ނިޒާމަށް އެޅޭ ހުރަހެއް

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީން ސަރުކާރު ޒިންމާދާރު ކުރުމުގެ އެންމެ އިސް ދައުރެއް މަތިކޮށްފައިވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށެވެ. ނަމަވެސް، ރަސްމާލެ މަޝްރޫޢުގެ "ކޮމާޝަލް ޓާމްސް އެގްރީމަންޓް" ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކަމާބެހޭ ކޮމިޓީތަކާ ވެސް ހިއްސާކޮށްފައި ނުވުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ. ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާއި ބިމާ ގުޅޭ ބޮޑެތި ނިންމުންތައް މަޖިލީހުގެ ރުހުންނޮހޯދައި ނިންމުމަކީ ޗެކް އެންޑް ބެލެންސްގެ ނިޒާމު ބަލިކަށިވެ، ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަށް އެޅޭ ވަރަށް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ.

ޤާނޫނުއަސާސީ އާއި ޤާނޫނުތަކާ ފުށުއެރުން

މި މުޢާމަލާތް ސިއްރުކޮށްފައި އޮތުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އެތައް މާއްދާއަކާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢާންމު ޤާނޫނުތަކާ ފުށުއަރާ ކަމެކެވެ:

• މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 29 ވަނަ މާއްދާ):
  ޤާނޫނުއަސާސީގެ މި މާއްދާއިން ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްމެ ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުން ހިންގާ ކަންކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދީފައިވެއެވެ. އަދި މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުމުގެ ޤާނޫނު ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި، ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ ދައުލަތުގެ މިފަދަ ވިޔަފާރި އެއްބަސްވުންތައް ސިއްރުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. ވިޔަފާރީގެ މަޞްލަޙަތެއް ހިމާޔަތްކުރުމުގެ ނަމުގައި ޢާންމު މަޞްލަޙަތު އެކުލެވޭ ބޮޑު މަޝްރޫޢެއްގެ މައިގަނޑު އޮނިގަނޑު ސިއްރުކުރުމަކީ މި ޙައްޤަށް އުނިކަން އަންނަ ކަމެކެވެ.
• ދައުލަތުގެ މިލްކިއްޔާތާއި ބިން (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 248 އަދި 251 ވަނަ މާއްދާ):
  ދައުލަތުގެ ބިމާއި ވަސީލަތްތަކަކީ އެންމެހައި ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤެކެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 251 ވަނަ މާއްދާގައި ބޭރުގެ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގެ އެއްވެސް ބައެއް މިލްކުކޮށް ނުދެވޭނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އަދި ދިގު މުއްދަތަކަށް ބިން ކުއްޔަށް ދޫކުރެވޭނީ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ކަމަށް ބުނެފައިވާއިރު، އެއްބަސްވުން ސިއްރުކޮށްފައި އޮތުމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު މާއްދާއެއް އޭގައި ހިމެނޭތޯ ކަށަވަރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ގެއްލިގެންދެއެވެ.
• ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނު:
  ދައުލަތުގެ އެސެޓްތަކާއި ބިންތައް އަގުކުރުމާއި، އެ ތަކެތި ތަރައްޤީކުރުމަށް އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް ޙަވާލުކުރަންވާނީ މާލިއްޔަތު ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން، އެންމެ ފައިދާހުރި އަދި ވާދަވެރި އުޞޫލަކުންނެވެ. މި މަޝްރޫޢުގެ އިކޮނޮމިކް މޮޑެލް އޮތްގޮތް ހާމަނުވުމަކީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ރައްކާތެރިކުރުމަށް ހެދިފައިވާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރިކަން ސާބިތުކުރަން އޮތް ހުރަހެކެވެ.

ނިންމުން

ރަސްމާލެ މަޝްރޫޢަކީ ޤައުމުގެ ތަރައްޤީއަށް މުހިންމު މަޝްރޫޢަކަށް ވީނަމަވެސް، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ހަމަތަކުން ބޭރުން އަދި ދެފުށް ފެންނަ އުޞޫލުތައް ދޫކޮށްލައިގެން ހިންގޭ ތަރައްޤީއަކުން ދިގު މުއްދަތުގައި ލިބޭނެ ގެއްލުން ބޮޑުވެދާނެއެވެ. އީގަލް ހިލްސްއާ އެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ޝަރުތުތައް ރައްޔިތުންނަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހާމަކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ އިތުބާރު ދެމެހެއްޓުމަށާއި، ޤާނޫނުގެ ވެރިކަން ނެގެހެއްޓުމަށްޓަކައި މިހާރުން މިހާރަށް ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ. ޤައުމީ މިފަދަ ބޮޑެތި ނިންމުންތައް ނިންމަންވާނީ ޑިމޮކްރެޓިކް ހަމަތަކާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކުގެ އިމުގެ ތެރެއިންނެވެ.