ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުން – ސާބިތުކަމާއެކު ކުރިއަށް

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ތާރީޚުގައި މިއަހަރަކީ އެންމެ ބޮޑު "އިމްތިހާނުގެ އަހަރު" ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ސިފަކުރިއެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދު ފެންނަމުންދާ މަންޒަރަކީ ތަފާތު މަންޒަރެކެވެ. މިއީ ބިރުވެރިކަމުގެ ބަދަލުގައި، ހަރުދަނާ ނިންމުންތަކަކުން ހޯދި ސާބިތުކަމުގެ މަންޒަރެކެވެ. މިއީ ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުގެ އިޤްތިޞާދީ ތަޞައްވުރު، ޢަމަލީ ސިފައެއްގައި ފެންނަން ފެށި ވަގުތެވެ.

2023 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހު ރައީސް ޑރ. މުޢިއްޒު ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތްއިރު، ގައުމުގެ މާލީ ހާލަތު އޮތީ ނުރައްކާތެރި ފައްތަރެއްގައެވެ. ދައުލަތުގެ ދަރަނި ޖީ.ޑީ.ޕީގެ 118 އިންސައްތައަށް އަރާފައިވާއިރު، ބޭރު ފައިސާގެ ރިޒާވް އޮތީ ހުސްވުމުގެ ބިރުވެރިކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ސުވާލުކުރަމުން ދިޔައީ، 2026 ވަނަ އަހަރު ދައްކަންޖެހޭ އެއް ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ދަރަނި އަދާކޮށް، ގައުމު ސަލާމަތްކުރާނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟

މި ސުވާލުތަކަށް ސަރުކާރުން ދެއްވީ ހަމައެކަނި ޖަވާބެއް ނޫނެވެ. އެޅުއްވީ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ. ބައެއް ފަރާތްތަކުން މި ފިޔަވަޅުތަކަށް ފާޑުކިޔައި، މިއީ ރައްޔިތުންނަށް ދަތިވާނެ ކަންކަން ކަމަށް ސިފަކުރަމުން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް، ތަހުލީލީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، އެދުވަހު އިދިކޮޅުން ކިޔަމުންދިޔަ ފާޑުކިޔުންތަކަކީ ހަގީގަތުގައި ގައުމަށް ބޭނުންވެފައި އޮތް "ހިތިބޭސް" ފަދަ އިސްލާހުތަކެކެވެ. ރައީސް ޑރ. މުޢިއްޒު އިސްކުރެއްވީ ސިޔާސީ މަގުބޫލުކަމަށްވުރެ ގައުމީ މަސްލަހަތެވެ.

އިޤްތިޞާދީ ދުވެލި ވަޒަންކުރާ އެންމެ މައިގަނޑު ސިނާއަތަކީ ފަތުރުވެރިކަމެވެ. 2024 ވަނަ އަހަރު 2.04 މިލިއަން ފަތުރުވެރިންނާއެކު ރެކޯޑެއް ގާއިމުކުރިއިރު، 2025 ވަނަ އަހަރު ނިމިގެންދިޔައީ 2.2 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެއަށް ގެނެސްދީގެންނެވެ. މިއީ އެއްވެސް އިރެއްގައި ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ފެނިފައި ނުވާފަދަ ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ.

މި ކާމިޔާބީގެ އަސްލަކީ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ އައު ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތް ހަލުވިކޮށް، އެއާލައިންތަކުގެ ކެޕޭސިޓީ އިތުރުކުރުމަށް ރައީސް ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅެވެ. މިއަދު، 2026 ގެ މި ފެށުމުގައި، ޖީ.ޑީ.ޕީގެ ކުރިއެރުން 6 އިންސައްތައިގައި ހިފެހެއްޓިފައި ހުރީ މި ދުރުރާސްތާގެ ތަޞައްވުރުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ސަބްސިޑީގެ ނިޒާމަށް ގެނައި ބަދަލަކީ ގިނަ ބަޔަކު ބިރުގަތް ކަމެކެވެ. ބައެއް ފަރާތްތަކުން މިއީ "ޓެކްސް ބޮޑުކުރުން" ކަމަށް ބުނެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ނުތަނަވަސްކަން އުފައްދަން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ޚަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ މި ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން، ބަޖެޓް ޑެފިސިޓް ވަނީ ފާއިތުވި 5 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އެއް އަކީގެ (single digit) އަދަދަކަށް ދަށްކުރެވިފައެވެ.

2026 ގެ އެންމެ ބޮޑު ބިރަކީ ބޭރުގެ ދަރަނި އަދާކުރުމެވެ. ނަމަވެސް، ރައީސް ޑރ. މުޢިއްޒުގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގެ ކާމިޔާބީ މިވަނީ ފެންނަން ފަށާފައެވެ. 2025 އޮކްޓޯބަރު މަހު ޗައިނާ ސަރުކާރާއެކު ވެވުނު ތާރީޚީ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ދަރަނި އަދާކުރުމުގައި ރާއްޖެއަށް ވަނީ ބޮޑެތި ލުއިތަކެއް ލިބިފައެވެ. ޗައިނާ ސަފީރު ވިދާޅުވި ފަދައިން، މި ލުއިތަކަކީ ދިވެހި ސަރުކާރުން އަޅަމުންދާ އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުތަކަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުގެ އިތުބާރު އޮތް މިންވަރު ހާމަވެގެންދާ ކަމެކެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ސޮވްރިން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފަންޑު (SDF) އަށް ޑޮލަރު ޖަމާކުރުމުގެ ސިޔާސަތު ހަރުދަނާކޮށް، މިއަދު ރާއްޖޭގެ ބޭރު ފައިސާގެ ރިޒާވް ވަނީ 700 މިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް ޖައްސާފައެވެ. މިއީ 2026 ގެ ދަރަނި އަދާކުރުމަށް އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ ޔަގީންކަމެވެ.

އިޤްތިޞާދީ މުސްތަގިއްލުކަން ހޯދުމަށްޓަކައި އެމް.އެމް.އޭ އިން ތަޢާރަފުކުރި ބޭރު ފައިސާ މާރުކުރުމުގެ އައު ޤަވާޢިދަކީ، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ނަފާ ސީދާ ދިވެހި ބޭންކިންގ ނިޒާމަށް ވަންނާނެ ގޮތަށް އެޅުނު ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅެކެވެ. މިއީ މާލީ ނާޒުކުކަން (Financial Vulnerability) ކުޑަކޮށް، ބޭރު ފައިސާގެ ކަޅު ބާޒާރު ނައްތާލުމަށް އެޅުނު ހަރުދަނާ ބިންގަލެކެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކާއި އައި.އެމް.އެފް އިން ވެސް މިއަދު ފާހަގަކުރަނީ، ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ އައުޓްލުކް 'ސްޓޭބަލް' ހާލަތަކަށް އައިސްފައިވާ ކަމެވެ.

ރައީސް ޑރ. މުޢިއްޒު އިސްކުރެއްވީ ވާހަކަ ދެއްކެވުމަށްވުރެ މަސައްކަތްޕުޅެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ކުރިމަތިވި ހުރަސްތަކާއި، ފާޑުކިޔުންތަކުގެ ތެރެއިންވެސް އެމަނިކުފާނު ސާބިތުވެ ހުންނެވީ ގައުމުގެ މާލީ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވުމަށެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރަކީ ގައުމު "ބޭންކްރަޕްޓް" ވާނެ އަހަރު ކަމަށް ބުނެ ދެކެވުނު ވާހަކަތަކަށް މިއަދު މިވަނީ ހަގީގީ ރައްދު ލިބިފައެވެ. ގައުމު އޮތީ ރައްކާތެރި އައްސޭރިއަކަށް ދަތުރުކޮށްފައެވެ.

ކުރު މުއްދަތުގެ ދަތިކަމަށްފަހު، ދިވެހި އިޤްތިޞާދު މިވަނީ އުއްމީދީ މިސްރާބަކަށް މިސްރާބު ޖަހާފައެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބުރުއަރީ މަހުގެ މި ކުރިއެރުމަކީ، ހަމައެކަނި ނަސީބެއް ނޫނެވެ. މިއީ ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުތަކާއި، ދުރުރާސްތާގެ ތަޞައްވުރާއި، އިޚްލާޞްތެރި މަސައްކަތްޕުޅުގެ ނަތީޖާއެވެ. ޑރ. މުޢިއްޒުގެ ޒައާމަތުގައި، ދިވެހި އިޤްތިޞާދުގެ އައު ފަތިސް މިވަނީ މުޅި ގައުމަށް އަލިކޮށްދީފައެވެ.